به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد حجتالاسلام مهدویخواه در آیین اختتامیه سومین دوره جشنواره پرچمداران انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مقاومت که همزمان با دومین سالگرد شهادت «شهدای خدمت» در مجتمع آفتاب ولایت مشهد برگزار شد، با اشاره به جایگاه هنر در انتقال مفاهیم ارزشی اظهار داشت: تاریخِ جنگها، رویدادها و اتفاقات مهم جهان اگر در قالب روایت ارائه نشود، یا به ورطه فراموشی سپرده شده و یا دستخوش تحریف میگردد. هر آنچه امروز از تاریخ انقلاب، اسلام و کشورمان در ذهن داریم، حاصل روایتهای صادقانهای است که به نسلهای بعد منتقل شده است.
وی در ادامه با بیان اینکه هنرمندان و نویسندگان در حوزه جهاد فرهنگی وظیفه سنگینی بر دوش دارند، افزود: با وجود تقدیم سیصد هزار شهید در دفاع مقدس، ما هنوز در زمینه تولید آثار هنری اعم از کتاب، فیلم، تئاتر و مستند برای تبیین سلحشوریها و مجاهدتهای رزمندگان اسلام، با نقطه مطلوب فاصله بسیاری داریم. این در حالی است که قشر روحانیت در میان سایر اصناف، حضور چشمگیری در عرصههای جهاد داشته و شهدای روحانی نسبت به جمعیت خود، شاخصترین گروه هستند، اما متأسفانه در بازتاب هنری زندگی و سیره این بزرگواران، شاهد نوعی کمکاری هستیم که باید با شتاب و کیفیت بسیار بیشتری جبران شود.
قدرت روایت در ماندگاری سوژههای ایثار و شهادت
نویسنده کتاب «۱۹۸۷ روز» در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت تربیت نیروهای متخصص در عرصه روایتگری تأکید کرد و گفت: روایت، قدرت تأثیرگذاری شگرفی بر افکار عمومی دارد. به عنوان مثال، اگر امروز نامی از برخی شهدای دانشآموز در ذهن جامعه نقش بسته، به برکت روایتهای هدفمندی است که طی ماههای اخیر از زندگی آنان شکل گرفته است؛ در حالی که صدها شهید دیگر همچنان برای جامعه ناشناخته باقی ماندهاند. بنابراین، سازمانها و نهادها باید با تخصیص بودجه و وقت کافی، برای تربیت راویان و نویسندگان توانمند هزینه کنند.
وی با اشاره به تجربه تألیف کتاب «۱۹۸۷ روز» خاطرنشان کرد: شخصیتهای شاخص و اساتید بزرگی در حوزه علمیه خراسان حضور دارند که سالها در دوران دفاع مقدس، اسارت و جانبازی، نقشآفرینی کردهاند اما هنوز روایت کاملی از زندگی و ایثارگریهای آنان به جامعه ارائه نشده است. کتاب «۱۹۸۷ روز» حاصل دو سال تحقیق و نگارش مستمر برای ثبت بخشی از این حماسههاست. یقین دارم با مطالعه دقیق این آثار، مخاطبان با وقایع و ناگفتههایی روبرو خواهند شد که در هیچکدام از منابع پیشین دیده نشده است؛ چرا که هر سوژه، دارای اهمیت تاریخی منحصر به فردی است که تنها با روایت دقیق، ماندگار خواهد شد.
وی با اشاره به تجربه زیسته خود در سالهای پس از دفاع مقدس تصریح کرد: هرچند توفیق حضور مستقیم در جبهههای هشتساله دفاع مقدس را نداشتیم، اما از همان سالهایی که به درک فضای جبهه و فرهنگ ایثار و شهادت رسیدیم، تلاش کردیم ارتباط خود را با این عرصه حفظ کنیم و در حد توان، نقشی در ثبت و تبیین آن ایفا نماییم. احساس وظیفه در قبال فرهنگ مقاومت، مسئولیتی است که محدود به حضور میدانی در جنگ نیست، بلکه در میدان روایت و قلم نیز معنا پیدا میکند.
حجتالاسلام مهدویخواه با تأکید بر اینکه جهاد فرهنگی استمرار جهاد میدانی است، اظهار داشت: اگر رویدادهای بزرگ تاریخ انقلاب اسلامی در قالب روایتهای دقیق، هنرمندانه و مستند بازآفرینی نشود، به تدریج از حافظه جمعی جامعه فاصله میگیرد. روایت، صرفاً نقل یک خاطره نیست؛ بلکه بازآفرینی حقیقتی است که میتواند نسلهای آینده را با روح حماسه و ایمان پیوند دهد.
وی با بیان اینکه در دهههای اخیر حرکتهایی در حوزه ادبیات پایداری شکل گرفته است، افزود: هرچند شتاب تولید آثار نسبت به گذشته افزایش یافته، اما همچنان با حجم گسترده سوژهها و شخصیتهای اثرگذار فاصله قابل توجهی وجود دارد. ما تنها با جنگ تحمیلی اول مواجه نبودهایم، بلکه در سالهای اخیر نیز با عرصههای جدیدی از مقاومت و ایثار روبهرو شدهایم که نیازمند ثبت و روایت هستند. بسیاری از این شخصیتهای برجسته امروز در میان ما نیستند و اگر در ثبت خاطرات و مجاهدتهای آنان تأخیر شود، بخشی از حقیقت تاریخی از دست خواهد رفت.
این نویسنده حوزه دفاع مقدس با اشاره به ظرفیتهای مغفولمانده در حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: در میان روحانیون، اساتید و طلاب حوزه علمیه خراسان، افراد بسیاری حضور داشته و دارند که در دوران دفاع مقدس، سالهای اسارت یا عرصههای مختلف خدمترسانی، نقشآفرینیهای کمنظیری داشتهاند. با این حال، روایت جامع و مستندی از زندگی بسیاری از آنان در دسترس نیست. این در حالی است که جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به الگوهای عینی و قابل لمس نیاز دارد.
وی ادامه داد: فرایند تألیف کتاب «۱۹۸۷ روز» نیز از همین دغدغه آغاز شد. در جریان ارتباط و گفتوگو با یکی از آزادگان و اساتید حوزه، مشخص شد که بخش مهمی از تجربه زیسته ایشان در دوران اسارت، تاکنون بهصورت منسجم روایت نشده است. همین احساس خلأ، زمینه آغاز پژوهش، مصاحبههای متعدد، بررسی اسناد و تدوین نهایی اثر را فراهم کرد؛ فرایندی که نزدیک به دو سال به طول انجامید.
حجتالاسلام مهدویخواه با اشاره به دشواریهای کار پژوهش در حوزه تاریخ شفاهی گفت: ثبت خاطرات و روایتهای میدانی نیازمند صبر، دقت و امانتداری است. نویسنده در این عرصه صرفاً ناقل کلمات نیست، بلکه باید بتواند فضای حاکم بر رویداد، شرایط روحی شخصیتها و بستر تاریخی حادثه را نیز برای مخاطب بازسازی کند. اگر این بازسازی بهدرستی انجام نشود، روایت تأثیر لازم را نخواهد داشت.
وی همچنین بر ضرورت سازماندهی و حمایت نهادی از جریان روایتگری تأکید کرد و افزود: تربیت نیروهای متخصص در حوزه نویسندگی، پژوهش تاریخ شفاهی و تولید آثار هنری مرتبط با مقاومت، نیازمند برنامهریزی جدی است. نمیتوان انتظار داشت حجم عظیم سوژههای موجود، بدون سرمایهگذاری آموزشی و حمایتی به آثار فاخر تبدیل شود. دستگاهها و نهادهای فرهنگی باید این عرصه را بهعنوان یک مأموریت راهبردی تلقی کنند.
نویسنده کتاب «۱۹۸۷ روز» در پایان با بیان اینکه هر سوژهای بهخودی خود دارای ظرفیت اثرگذاری است، تصریح کرد: گاهی یک روایت دقیق از زندگی یک رزمنده، آزاده یا شهید میتواند تأثیری عمیقتر از دهها گزارش کلی بر مخاطب بگذارد. اهمیت کار در این است که اجازه ندهیم این گنجینههای انسانی، بدون ثبت و انتقال به نسلهای آینده از میان برود. جهاد روایتگری، مکمل جهاد میدان است و اگر به آن توجه نشود، بخشی از حقیقت انقلاب اسلامی در سایه خواهد ماند.
نظر شما